و نقطه مقابل آن « خشوع » ، لذا در ششمين توصيف مىفرمايد : « و مردان با خشوع و زنان با خشوع » ( * ( وَالْخاشِعِينَ وَالْخاشِعاتِ ) * ) . گذشته از حب جاه ، حب مال ، نيز آفت بزرگى است ، و اسارت در چنگال آن ، اسارتى است دردناك ، و نقطه مقابل آن انفاق و كمك كردن به نيازمندان است ، لذا در هفتمين توصيف مىگويد : « و مردان انفاقگر و زنان انفاق كننده » ( * ( وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقاتِ ) * ) . گفتيم سه چيز است كه اگر انسان از شر آن در امان بماند از بسيارى از شرور و آفات اخلاقى در امان است ، زبان و شكم و شهوت جنسى ، به قسمت اول در چهارمين توصيف اشاره شد ، اما به قسمت دوم و سوم در هشتمين و نهمين وصف مؤمنان راستين اشاره كرده مىگويد : « و مردانى كه روزه مىدارند و زنانى كه روزه مىدارند » ( * ( وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِماتِ ) * ) . « و مردانى كه دامان خود را از آلودگى به بىعفتى حفظ مىكنند ، و زنانى كه عفيف و پاكند » ( * ( وَالْحافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحافِظاتِ ) * ) . سرانجام به دهمين و آخرين صفت كه تداوم تمام اوصاف پيشين بستگى به آن دارد پرداخته مىگويد : « و مردانى كه بسيار به ياد خدا هستند ، و زنانى كه بسيار ياد خدا مىكنند » ( * ( وَالذَّاكِرِينَ اللَّه كَثِيراً وَالذَّاكِراتِ ) * ) . آرى آنها با ياد خدا در هر حال و در هر شرايط ، پرده‌هاى غفلت و بيخبرى را از قلب خود كنار مىزنند ، وسوسه‌ها و همزات شياطين را دور مىسازند و اگر لغزشى از آنان سر زده ، فورا در مقام جبران بر مىآيند تا از صراط مستقيم الهى فاصله نگيرند . در اينكه منظور از « ذكر كثير » چيست ؟ در روايات اسلامى و كلمات مفسرين ، تفسيرهاى گوناگونى ذكر شده كه ظاهرا همه از قبيل ذكر مصداق است و مفهوم وسيع اين كلمه شامل همه آنها مىشود .